.jpg)
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
FİLENİN SULTANLARI FİNALDE
DEPREM KAPIDA
Kış Gelmeden Araç Bakımlarınızı Yaptırın
MHP İSTANBUL’DA NE DEĞİŞTİ
Deprem kapıda…
İstanbul 3. Bölge’nin yoğun nüfuslu ilçeleri Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Esenyurt’ta olası İstanbul depremine karşı hangi hazırlıklar yapılıyor? Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyeleri bugüne kadar hangi çalışmaları tamamladı? Kaç bina incelendi, kaçı riskli bulundu, kaçının dönüşümü başladı? Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ne diyecek...
Biz habercilik refleksiyle bu soruları depremden sonra değil, deprem olmadan önce sormak istiyoruz.
Çünkü depremden sonra kurulacak komisyonların, düzenlenecek toplantıların ve yapılacak açıklamaların kaybettiğimiz canları geri getirmeyeceğini biliyoruz.
Led Neon
Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Esenyurt’ta yıllarca boş bırakılmış, camları ve kapıları sökülmüş, taşıyıcı sistemlerinin hangi durumda olduğu bilinmeyen çok sayıda eski yapı bulunuyor. Bazı binaların dış cepheleri daha sonra mantolama malzemeleri, strafor veya kompozit panellerle kaplanıyor.
Ancak binanın dış cephesinin yenilenmesi, onun depreme dayanıklı olduğu anlamına gelmez.
Bir yapının güvenliği; kolon ve kirişlerinden beton kalitesine, kullanılan demirden temel sistemine, zemin özelliklerinden projeye uygun yapılıp yapılmadığına kadar birçok teknik unsurun birlikte incelenmesiyle belirlenebilir. Güzel görünen bir cephe, içerideki taşıyıcı sistem sorunlarını ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle bölgede özellikle uzun süre boş kalmış, sonradan tadilat görmüş veya taşıyıcı sistemine müdahale edilmiş binaların öncelikli olarak incelenmesi gerekiyor.
Bölgede devam eden kentsel dönüşüm projeleri elbette önemlidir. Beylikdüzü Gürpınar bazı projeler tamamlanan çalışmalar, doğru bir iş birliği kurulduğunda dönüşümün mümkün olduğunu göstermektedir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti, kira yardımı ve “Yarısı Bizden” kampanyasıyla dönüşüme finansman desteği sağlıyor.
2026 yılı için yapılan düzenlemeye göre, İstanbul’da 31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli yapı ilan edilen konut ve iş yerleri kampanyadan yararlanabiliyor. Konut başına 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira taşınma desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin liraya ulaşan destek açıklanmış durumda.
Bunlar önemli adımlardır. Ancak finansman desteği tek başına yeterli değildir. Süreci yavaşlatan bürokratik ve hukuki engeller de aynı kararlılıkla çözülmelidir.
Bazı işlemlerde yaşlı veya karar verme yeterliliği konusunda tereddüt bulunan hak sahiplerinden akli meleke raporu istenebiliyor. Bölgeden bize ulaşan şikâyetlerde, hastanelerdeki sınırlı randevu ve rapor kapasitesinin dönüşüm işlemlerini geciktirebildiği belirtiliyor.
Sağlık Bakanlığı, kentsel dönüşüm işlemleri için özel bir randevu ve değerlendirme sistemi kuramaz mı? Hak sahibinin sağlık durumuna uygun olarak evde değerlendirme veya gezici sağlık kurulu uygulaması geliştirilemez mi?
İnsan hayatını ilgilendiren bir süreç, aylarca sağlık raporu randevusu beklememelidir.
Bir başka sorun da fiilen boşaltılmış veya harabe hâline gelmiş yapılarda devam eden adres kayıtlarıdır. Camı, kapısı ve yaşam şartları bulunmayan bir binada hâlâ ikamet kaydı görünüyorsa bu durum dönüşüm, tebligat ve hak sahipliği işlemlerini aksatabilir.
Elbette vatandaşın adres kaydı hukuki inceleme yapılmadan kendiliğinden silinemez. Ancak İçişleri Bakanlığı, nüfus müdürlükleri, belediyeler ve kolluk birimleri koordineli biçimde fiilî adres denetimi yapabilir.
Yıkılma tehlikesi taşıyan ve yaşanması mümkün olmayan binalar için hızlandırılmış adres doğrulama mekanizması kurulmalıdır. Gerekirse bu konuda açık ve istismara kapalı yeni bir yasal düzenleme hazırlanmalıdır.
MTA’nın 2026 Türkiye Diri Fay Haritası’nda Beylikdüzü, Esenyurt ve Büyükçekmece’nin kara alanından geçen büyük bir diri fay gösterilmiyor. Ancak bu bilgi, bölgenin deprem bakımından güvenli olduğu anlamına gelmez.
İstanbul’u tehdit eden Kuzey Anadolu Fayı’nın aktif kolları Marmara Denizi’nde, bu ilçelerin güneyinde bulunmaktadır. Üstelik depremde oluşacak hasarı yalnızca faya uzaklık belirlemez. Zeminin yapısı, binanın taşıyıcı sistemi, yapım yılı, mühendislik hizmeti ve denetim kalitesi de sonucu doğrudan etkiler.
İBB’nin Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Esenyurt için hazırladığı ortak heyelan çalışmasında bölgede toplam 19 etkin, 138 potansiyel heyelan alanı tespit edilmiştir. Raporda Büyükçekmece Gölü çevresinde, Beylikdüzü’nün doğusundaki Haramidere güzergâhında ve Esenyurt’ta Haramidere’nin geçtiği kesimlerde alüvyon zemin bulunduğu belirtilmektedir.
Ayrıca Gürpınar ve çevresinde kil, kum ve farklı tortul katmanlardan oluşan jeolojik birimler ile heyelan duyarlılığı taşıyan yamaçlar bulunmaktadır.
Heyelanların depremle tetiklenebildiği düşünüldüğünde; kıyı ilçelerindeki zayıf mühendislik zonları, dik yamaçlar, dere yatakları, dolgu alanları ve geçmişte kütle hareketi yaşanan bölgeler özel olarak izlenmelidir.
Buradan yetkililere açıkça soruyoruz:
Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Esenyurt’taki hastane, okul, alışveriş merkezi, yurt ve diğer yoğun kullanımlı yapıların güncel zemin ve deprem performans raporları var mı?
Varsa neden kamuoyuyla paylaşılmıyor?
Bölgede bazı inşaat ve villa projelerinin temel sistemi, projeye uygunluğu, zemin etütleri ve yapı denetim süreçleri konusunda geçmişten bugüne çeşitli iddialar kamuoyuna yansımıştır.
Bu iddiaların doğru olup olmadığı ancak resmî dosyaların, ruhsatların, zemin etütlerinin, beton ve demir deneylerinin yeniden incelenmesiyle anlaşılabilir.
Çevre mevzuatı kapsamında bir projeye ceza kesilmiş olması, tek başına binanın depreme dayanıksız olduğunu kanıtlamaz. ÇED ve çevre cezaları ile yapı güvenliği denetimleri farklı süreçlerdir. Ancak bir projede ihlal tespit edilmiş ve buna rağmen çalışma devam etmişse kamuoyunun şu sorulara cevap istemesi doğaldır:
Ceza neden kesildi?
İhlal giderildi mi?
İnşaatın devamına hangi teknik ve hukuki gerekçeyle izin verildi?
Sonraki denetimleri hangi kurum yaptı?
Bu bilgilerin kişisel veya ticari sır oluşturmayan bölümleri kamuoyuna açık biçimde yayımlanmalıdır.
Bölgede yüksek katlı yapılaşmayla ilgili tartışmalarda Atatürk Havalimanı, İstanbul Havalimanı ve Hezarfen Havaalanı mânia planları da gündeme gelmektedir.
Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır: Mânia planı, hava araçlarının güvenli iniş ve kalkışı için yapıların ulaşabileceği azami yüksekliği belirler. Bir binanın deprem dayanıklılığını göstermez.
Bir yapı mânia planındaki yüksekliğe uygun olabilir ama deprem bakımından yetersiz kalabilir. Ya da deprem yönetmeliğine uygun tasarlanmış olsa bile havacılık açısından izin verilen yüksekliği aşabilir.
Bu nedenle yüksek yapılar için yalnızca imar hakkı ve mânia kotu değil; parsel bazlı zemin etüdü, taşıyıcı sistem hesabı, rüzgâr etkisi, temel sistemi, yapı denetim kayıtları ve bağımsız deprem performansı birlikte değerlendirilmelidir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde Beylikdüzü, Büyükçekmece ve Esenyurt’un “deprem hazırlığı pilot bölgesi” olarak ele alınması gerektiğini düşünüyorum.
Bu kapsamda:
Bütün yapı stoku bina bina taranmalı,
İnceleme sonuçları açık bir dijital haritada yayımlanmalı,
Riskli kamu binaları ve yoğun kullanımlı yapılar önceliklendirilmeli,
Dere yatakları, dolgu alanları ve heyelan bölgeleri ayrıca incelenmeli,
Kentsel dönüşüm işlemleri için ortak koordinasyon merkezi kurulmalı,
Sağlık raporu ve miras işlemlerindeki gecikmeler azaltılmalı,
Fiilen boş binalardaki adres kayıtları hukuka uygun şekilde denetlenmeli,
Geçmiş yapı ruhsatları ve zemin etütleri örnekleme yöntemiyle yeniden kontrol edilmeli,
Toplanma alanları, tahliye güzergâhları ve geçici barınma kapasitesi mahalle bazında açıklanmalıdır.
Vatandaş da hangi binanın incelendiğini, hangi binanın riskli bulunduğunu ve dönüşümün hangi aşamada olduğunu görebilmelidir.
Deprem sempozyumları, panelleri ve toplantıları elbette değerlidir. Ancak bu toplantıların sonucu sahada görülmüyorsa vatandaşın güven duyması mümkün değildir.
Artık genel açıklamalar yerine ölçülebilir hedeflere ihtiyacımız var:
Bu yıl kaç bina taranacak?
Kaç riskli yapı boşaltılacak?
Kaç bina dönüştürülecek?
Kaç okul ve hastanenin performans analizi tamamlanacak?
Kaç heyelan alanı izlemeye alınacak?
Bu rakamlar ilçe ve mahalle bazında kamuoyuna açıklanmalıdır.
Yazımızın amacı korku oluşturmak veya herhangi bir kurum ya da kişiyi peşinen suçlamak değildir. Amacımız olası İstanbul depreminden önce kamu kurumlarını harekete geçirmek, vatandaşlarımızı bilgilendirmek ve ihmallerin önüne geçmektir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına, Sağlık Bakanlığına, İçişleri Bakanlığına, Adalet Bakanlığına, İstanbul Büyükşehir Belediyesine ve ilçe belediyelerine büyük görev düşmektedir.
Vatandaşlarımız da riskli gördükleri yapıları, şüpheli tadilatları, taşıyıcı sisteme yapılan müdahaleleri ve tehlikeli yamaçları ilgili kamu kurumlarına bildirmelidir.
Deprem olmadan önlem alalım. Mutlu ve güvenli yarınlar için hep birlikte özverili olalım.
Bu içeriğe yorum yapan ilk siz olun!